Bilgi Serüveni Yazılar

İstila Eden Ne Demek? Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir Analiz Güç, toplumun damarlarında dolaşan görünmez bir sıvı gibidir. Bazen yavaşça yayılır, bazen ani ve şiddetli bir biçimde kendini gösterir. Siyaset bilimciler için “istila eden” kavramı yalnızca askeri veya coğrafi bir işgal anlamına gelmez; aynı zamanda ideolojilerin, kurumların ve normatif güç ilişkilerinin toplum üzerinde ne kadar hızlı ve kapsamlı etkiler yaratabileceğini de tanımlar. İktidarın sınırlarını, yurttaşlık haklarını ve demokratik düzeni düşündüğümüzde, istilanın yalnızca dışardan gelen bir tehditle sınırlı olmadığını görmek önemlidir. Peki, bir fikir, bir ideoloji veya bir politika toplumun dokusunu “istila” ettiğinde ne olur? Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen Toplumsal düzen,…

Transferans Nevrozu: Bir Genç Yetişkinin Duygusal Yolculuğu Kayseri’nin dar sokaklarında yürürken, ellerimde biriktirdiğim düşüncelerle zihnimde yankılanan bir soru var. Bir şeylerin eksik olduğunu hissediyorum, sanki bir eksik parça var ve tam olarak yerine oturmuyor. Dün gece, psikologumla yaptığımız seansın ardından bu düşünce iyice kafamı kurcalamaya başladı. Ne oldu da böyle hissettim? Neden bazı duygularım bu kadar yoğun ve neden çoğu zaman ne hissettiğimi tam olarak anlayamıyorum? Cevabın ne olduğunu öğrenmem ise bir süreç gerektiriyor, belki de bir kaybolan parça değil, bir mesele var: Transferans nevrozu. Peki nedir bu transferans? Bir Yüzleşme: Kendimle ve Geçmişle Bundan yaklaşık bir yıl önce, Kayseri’deki…

İnsanlarla toplumların karmaşık etkileşimlerini izlerken sık sık kendi kendime düşündüğüm bir soru var: “Bir şeyin istif edildiği ne demek?” Bu ifade günlük dilde basitçe “yığın haline getirilmiş”, “üst üste konmuş” anlamına gelirken, sosyolojik bir bakışla toplumsal yapılar, ilişkiler ve güç dinamikleri bağlamında çok daha derin izler taşır. Okurla empati kurarak başlamak istiyorum: Hepimiz bir anlamda toplum tarafından istif edilir‑ ya da belirli normlara, rollere, beklentilere yığılır ve şekillendiriliriz. Bu yazıda bu kavramı çözümleyerek, sadece sözcüğün yüzeysel anlamının ötesine geçecek, toplumsal normlar, cinsiyet rolleri, toplumsal adalet ve eşitsizlik bağlamında irdeleyeceğiz. “Istif Edildiği Ne Demek?”: Temel Kavramların Tanımı Öncelikle günlük dildeki anlamıyla…

Tabi Edilmek Ne Demek? İçsel Bir Anlam Arayışı İstanbul’un kalabalık caddelerinde yürürken, bir arkadaşımın “Tabi edildim” dediğini duydum ve bir an duraksadım. Bu sözcüğü ne zaman duysam, hep bir şekilde kafamda çevirip dururum. Tabi edilmek ne demek, aslında hep sormadım. Sadece kulağa biraz mistik bir şey gibi gelirdi. Şimdi ise, bir yazı yazmaya başladım ve bu kelimeyi tekrar düşündüm. “Tabi edilmek” ne demek, gerçekten? Hani, bazen bir kelime öyle bir yerden gelir ki, hayatına derinden dokunur. İşte benim de o anım bu oldu. O zaman dedim ki, hadi bu soruyu derinlemesine irdeleyelim, bakalım ne çıkar. Ama tabii, önce biraz geriye…

Organ Bağışından Nasıl Vazgeçilir? — Bir Karar Anı Kayseri’nin o soğuk akşamlarından birindeydim, ellerim titriyor, zihnimdeki karmaşadan kaçmak için dışarı çıkmaya karar verdim. Geceyi seviyorum. Özellikle bu saatlerde, bir şeyleri düşünmek için en doğru zaman gibi geliyor. Hava buz gibi, ama kalbimdeki boşluk ısındıkça dışarısı daha da soğuklaşıyor. Birkaç gündür kafamda dönen düşünceleri yerleştirecek bir yer arıyorum. İçimdeki karmaşa, geçen hafta duyduğum bir habere dayanıyor. Bir arkadaşım, organ bağışından vazgeçmek için başvuruda bulunduğunu söyledi. Bu konuşma bana, yıllar önce verdiğim kararı hatırlattı. Organ bağışına evet demiştim, çünkü ben de bir gün birinin hayatını kurtarmak istedim. Ama şimdi içimdeki o “belki”…

MLSS Analizi Nasıl Yapılır? Basit ve Anlaşılır Bir Rehber Eskişehir’de yaşayan bir araştırmacı olarak, akademik dünyada birçok karmaşık kavramla karşılaşıyorum. Ancak bazen basit bir açıklama ile karmaşık bir konuyu herkesin anlayacağı şekilde anlatmak, çok daha faydalı olabiliyor. Bugün de MLSS analizi (Maximum Likelihood of Stationary States) konusunu ele alacağım. İlk bakışta göz korkutucu olabilir, ama inanın bana, bu konuyu basitleştirerek çok daha anlaşılır hale getireceğiz. Hadi gelin, konuyu adım adım çözmeye başlayalım. MLSS Analizi Nedir? Birçok farklı alanda kullanılan MLSS analizi, temelde bir tür istatiksel modelleme tekniği olarak karşımıza çıkar. Ancak burada karmaşık terimlere girmemize gerek yok. Basitçe söylemek gerekirse,…

Evla Ne Demek Din? Evla, Türkçe’de pek sık duyduğumuz bir kelime olmasa da, özellikle dini literatürde karşımıza çıkmaktadır. Bu kelime, bazen insanlar arasında kullanılan bir anlam taşıyabilirken, bazen de İslami öğretilerde oldukça derin bir anlamı vardır. Ancak ne yazık ki, “Evla” kelimesi konusunda çoğu insanın kafası karışabilir. Hadi gelin, bu kelimenin ne anlama geldiğini daha yakından inceleyelim. Evla Kelimesinin Temel Anlamı Kelime olarak “Evla”, “daha üstün”, “daha öncelikli” veya “daha değerli” gibi anlamlarla ilişkilendirilir. Bu kelime Arapçadan Türkçeye geçmiş ve özellikle İslam diniyle bağlantılı bir kavram olarak yerleşmiştir. Evla, bir şeyin daha iyi, daha önemli ve öncelikli olduğunu belirtmek için…

Samanın İçinde Ne Var? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış Samanın içinde ne var? Bu soru, aslında görünmeyeni görmek, yüzeyin altındaki anlamları keşfetmek ve toplumsal yapının inceliklerine inmeye yönelik bir metafordur. Ancak bu soru sadece bir merak unsuru olmanın ötesinde, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi önemli konuları sorgulayan derin bir anlam taşır. İstanbul’un kalabalık sokaklarında, metrobüslerin gürültüsünde, işyerlerinde, sivil toplum kuruluşlarında ve hatta evde; hayatımızın her anında, görünmeyeni, dışarıdan bakıldığında fark edilemeyeni ararız. Samanın içinde ne olduğunu keşfetmek, sadece bir analiz değil, aynı zamanda toplumun tüm kesimlerinin bu dünyada nasıl var olduğunu anlamak için bir…

İlk İnsan Nerede Dünyaya Geldi? Sosyolojik Bir Bakış Çocukluğumda “ilk insan nerede dünyaya geldi?” sorusunu duyduğumda aklımda bir resim belirdi: Afrika’nın geniş savanalarında, güneşin altında yürüyen bir ilk insan… O günlerden bugüne bu soru hem biyolojik hem de toplumsal açıdan beni düşündürdü. Çünkü insanın kökeni yalnızca bir “başlangıç noktası” değildir; aynı zamanda kimlik, toplumsal düzen, normlar ve güç ilişkilerini şekillendiren bir kavramdır. Bu yazıda, ilk insan nerede dünyaya geldi? sorusunu önce temel kavramlarla tanımlayacak, sonra bu köken fikrinin toplumsal normlar, cinsiyet rolleri, kültürel pratikler ve güç ilişkileri bağlamında nasıl anlam kazandığını sosyolojik bir perspektifle tartışacağım. Afrika: İnsan Türünün Kökleri Modern…

Evlatlıkla Nikah Düşer Mi? Hukuki, Sosyal ve Duygusal Yaklaşımlar Evlatlık ilişkileri, insanlık tarihinin her döneminde var olmuş, ancak toplumların gelişimiyle birlikte şekil değiştirmiş bir konudur. Günümüzde, evlatlıkla nikah düşer mi sorusu, özellikle evlat edinme, aile yapıları ve insan hakları üzerine yapılan tartışmalarla birlikte daha fazla gündeme geliyor. Hem mühendislik disiplinimden hem de sosyal bilimlere olan ilgimden dolayı bu soruya farklı açılardan bakmaya çalışacağım. İçimdeki mühendis bir noktada daha mantıklı ve analitik bakarken, içimdeki insan tarafı ise duygusal bir bakış açısı sunuyor. Konuyu başından itibaren ele alalım. Evlatlıkla nikah düşer mi sorusunun cevabını ararken hem hukuki bir bakış açısına, hem toplumsal…